« »

# මජ්ඣිම නිකාය

# මූල පණ්ණාසකෝ

## 1.2.10. විතක්කසණ්ඨාන සුත්තං

### 1.2.10. කුසල් සිතිවිලි පිහිටුවා ගැනීම ගැන වදාළ දෙසුම

#### 1. ඒවං මේ සුතං: ඒකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජේතවනේ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමේ. තත්‍ර ඛෝ භගවා භික්ඛූ ආමන්තේසි භික්ඛවෝති. භදන්තේති තේ භික්ඛූ භගවතෝ පච්චස්සෝසුං. භගවා ඒතදවෝච:

මා හට අසන්නට ලැබුනේ මේ විදිහටයි. ඒ දවස්වල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටියේ සැවැත් නුවර ජේතවනය නම් වූ අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමයේ. එදා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “පින්වත් මහණෙනි” යි කියල, භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතුවා. ‘පින්වතුන් වහන්ස’ කියල ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලාත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්නා. ඒ මොහොතේදී තමයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ දේශනාව වදාළේ.

#### 2. අධිචිත්තමනුයුත්තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා පඤ්ච නිමිත්තානි කාලේන කාලං මනසිකාතබ්බානි. කතමානි පඤ්ච?

පින්වත් මහණෙනි, සමථ විදර්ශනා භාවනාව දියුණු වේගෙන යන කොට භික්ෂුව විසින් කරුණු පහක් ගැන කලින් කලට සිහි කරන්න ඕන. මොනවාද ඒ පහ?

#### 3. ඉධ භික්ඛවේ භික්ඛුනා යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තම්හා නිමිත්තා අඤ්ඤං නිමිත්තං මනසි කාතබ්බං කුසලූපසංහිතං. තස්ස තම්හා නිමිත්තා අඤ්ඤං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ කුසලූපසංහිතං, යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති, සමාධියති. සෙය්‍යථාපි භික්ඛවේ දක්ඛෝ පලගණ්ඩෝ වා පලගණ්ඩන්තේවාසී වා සුඛුමාය ආණියා ඕළාරිකං ආණිං අභිනීහනෙය්‍ය අභිනීහරෙය්‍ය අභිනිවජ්ජෙය්‍ය, ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තම්හා නිමිත්තා අඤ්ඤං නිමිත්තං මනසිකාතබ්බං කුසලූපසංහිතං. යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. (1. අඤ්ඤනිමිත්තපබ්බං.)

(1)

පින්වත් මහණෙනි, භික්ෂුවක් යම් අරමුණක් මුල් කරගෙන, යම් කාරණයක් මුල් කරගෙන හිතන්න පටන් ගන්න කොට රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත්, පාපී අකුසල් සිතුවිලි උපදිනවා නම් එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ ඒ අරමුණෙන් තමන්ගේ අවධානය ඉවත් කරලා වෙනත් කුසල් අරමුණක් මෙනෙහි කිරීමයි. එතකොට වෙන්නේ ඒ අකුසල් අරමුණින් බැහැරව වෙනත් කුසල් අරමුණක් සිතන්න පටන්ගත්තු නිසා, අර රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල් සිතුවිලි නැති වෙලා යෑමයි. අභාවයට පත්වීමයි. ඒ පාපී සිතුවිලි නැතිවීමෙන් තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඒක මෙන්න මේ වගේ දෙයක්. දක්ෂ වඩුවෙක් හරි, ඒ වඩුඋන්නැහේගේ ගෝලයෙක් හරි ඉන්නවා කියල හිතමු. ඉතින් ඔහු සියුම් ඇණයකින් ගොරෝසු ඇණයක් තද කරනවා. එක්කො බැහැර කරනවා. එහෙම නැත්නම් ඇදල දානවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඔන්න ඔය විදිහමයි භික්ෂුවක් යම් අරමුණක් මුල් කරගෙන, යම් කාරණයක් මුල් කරගෙන හිතන්න පටන් ගන්න කොට රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල් සිතුවිලි උපදිනවා නම් එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ ඒ අරමුණෙන් තමන්ගේ අවධානය ඉවත් කරලා වෙනත් කුසල් අරමුණක් මෙනෙහි කිරීමයි. එතකොට වෙන්නේ ඒ අකුසල් අරමුණින් බැහැරව වෙනත් කුසල් අරමුණක් සිතන්න පටන්ගත්තු නිසා, අර රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල් සිතුවිලි නැතිවෙලා යෑමයි. අභාවයට පත්වීමයි. ඒ පාපී සිතුවිලි නැතිවීමෙන් තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### 4. තස්ස චේ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ තම්හා නිමිත්තා අඤ්ඤං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ කුසලූපසංහිතං උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං ආදීනවෝ උපපරික්ඛිතබ්බෝ: ඉතිපිමේ විතක්කා අකුසලා, ඉතිපිමේ විතක්කා සාවජ්ජා, ඉතිපිමේ විතක්කා දුක්ඛවිපාකාති. තස්ස තේසං විතක්කානං ආදීනවං උපපරික්ඛතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. සෙය්‍යථාපි භික්ඛවේ ඉත්ථි වා පුරිසෝ වා දහරෝ යුවා මණ්ඩනකජාතිකෝ අහිකුණපේන වා කුක්කුරකුණපේන වා මනුස්සකුණපේන වා කණ්ඨේ ආසත්තේන අට්ටීයෙය්‍ය හරායෙය්‍ය ජිගුච්ඡෙය්‍ය, ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ තස්ස චේ භික්ඛුනෝ තම්හාපි නිමිත්තා අඤ්ඤ නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ කුසලූපසංහිතං උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං ආදීනවෝ උපපරික්ඛිතබ්බෝ: ඉතිපිමේ විතක්කා අකුසලා, ඉතිපිමේ විතක්කා සාවජ්ජා, ඉතිපිමේ විතක්කා දුක්ඛවිපාකාති. තස්ස තේසං විතක්කානං ආදීනවං උපපරික්ඛතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. (2. ආදීනවපබ්බං.)

(2)

පින්වත් මහණෙනි, ඉදින් ඒ භික්ෂුව අකුසල් අරමුණ බැහැර කරමින් වෙනත් කුසල් අරමුණක් සිහි කරද්දී රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල සිතුවිලි ම හටගත්තොත්, ඒ භික්ෂුව විසින් කළ යුත්තේ මේකයි. පාපී අකුසල විතර්කවල භයානක පැත්ත ගැන නුවණින් විමසීමයි. ‘මේවා තමයි අකුසල විතර්ක. මේ අකුසල විතර්ක හොඳ දේවල් නම් නොවෙයි. මේ අකුසල විතර්කවලින් අන්තිමේ දී ලැබෙන්නේ දුක් විපාක විතරයි’ කියලා. ඉතින් ඒ විදිහට ඒ පාපී විතර්කවල භයානක පැත්ත ගැන නුවණින් විමසද්දී අර රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ අකුසල විතර්ක නැති වීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඒක මෙන්න මේ වගේ දෙයක්. ලස්සනට සැරසෙන්න කැමති තරුණ දුවක් හෝ පුතෙක් හෝ ඉන්නවා. ඉතින් එයාලගේ බෙල්ලට සර්ප කුණක් හරි, බලු කුණක් හරි, මිනිස් කුණක් හරි වැටුනොත් පිළිකුල් කරනවා, ලැජ්ජා වෙනවා, අප්පිරියා වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, අන්න ඒ වගේ භික්ෂුව අකුසල් අරමුණ බැහැර කරමින් වෙනත් කුසල් අරමුණක් සිහි කරද්දී රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල සිතුවිලි ම හටගත්තොත්, ඒ භික්ෂුව විසින් කළ යුත්තේ මේකයි. ඒ පාපී අකුසල විතර්කවල භයානක පැත්ත ගැන නුවණින් විමසීමයි. ‘මේවා තමයි අකුසල විතර්ක. මේ අකුසල විතර්ක හොඳ දේවල් නම් නොවෙයි. මේ අකුසල විතර්කවලින් අන්තිමේදී ලැබෙන්නේ දුක් විපාක විතරයි’ කියලා. ඉතින් ඒ විදිහට ඒ පාපී විතර්කවල භයානක පැත්ත ගැන නුවණින් විමසද්දී අර රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ අකුසල විතර්ක නැතිවීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### 5. තස්ස චේ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ තේසං විතක්කානං ආදීනවං උපපරික්ඛතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං අසතිඅමනසිකාරෝ ආපජ්ජිතබ්බෝ. තස්ස තේසං විතක්කානං අසතිඅමනසිකාරං ආපජ්ජතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. සෙය්‍යථාපි භික්ඛවේ චක්ඛුමා පුරිසෝ ආපාථගතානං රූපානං අදස්සනකාමෝ අස්ස, සෝ නිමීලෙය්‍ය වා අඤ්ඤේන වා අපලෝකෙය්‍ය. ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ තස්ස චේ භික්ඛුනෝ තේසම්පි විතක්කානං ආදීනවං උපපරික්ඛතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං අසති අමනසිකාරෝ ආපජ්ජිතබ්බෝ. තස්ස තේසං විතක්කානං අසති අමනසිකාරං ආපජ්ජතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති, තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. (3. අසනිපබ්බං.)

(3)

පින්වත් මහණෙනි, ඉතින් ඒ භික්ෂුව ඒ විදිහට අකුසල් විතර්කවල භයානක පැත්ත නුවණින් විමසද්දිත්, රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක උපන්නොත් එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ මෙයයි. ඒ විතර්ක මෙනෙහි නොකොට, සිහි නොකොට සිටීමයි. ඒ විදිහට අකුසල විතර්ක සිහි නොකර, මෙනෙහි නොකර ඉන්න කොට ඒ රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැති වෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඒක මෙන්න මේ වගේ දෙයක්. ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් තමන් ඉදිරියට එන රූප දකින්න අකමැති නම් එයා කරන්නේ ඇස් වහගන්න එක. එහෙම නැත්නම් අහක බලාගන්න එක.

ඔන්න ඔය විදිහම යි පින්වත් මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව ඒ විදිහට අකුසල් විතර්කවල භයානක පැත්ත නුවණින් විමසද්දිත්, රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක උපන්නොත් එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ මෙයයි. ඒ විතර්ක මෙනෙහි නොකොට, සිහි නොකොට සිටීමයි. ඒ විදිහට අකුසල විතර්ක සිහි නොකර, මෙනෙහි නොකර ඉන්න කොට ඒ රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### 6. තස්ස චේ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ තේසම්පි විතක්කානං අසති අමනසිකාරං ආපජ්ජතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකාතබ්බං. තස්ස තේසං විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකරෝතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. සෙය්‍යථාපි භික්ඛවේ පුරිසෝ සීඝං ගච්ඡෙය්‍ය, තස්ස ඒවමස්ස: කිං නු ඛෝ අහං සීඝං ගච්ඡාමි, යංනූනාහං සණිකං ගච්ඡෙය්‍යන්ති. සෝ සණිකං ගච්ඡෙය්‍ය. තස්ස ඒවමස්ස: කිං නු ඛෝ අහං සණිකං ගච්ඡාමි, යංනූනාහං තිට්ඨෙය්‍යන්ති. සෝ තිට්ඨෙය්‍ය. තස්ස ඒවමස්ස: කිං නු ඛෝ අහං ඨිතෝ, යංනූනාහං නිසීදෙය්‍යන්ති. සෝ නිසීදෙය්‍ය. තස්ස ඒවමස්ස: කිං නු ඛෝ අහං නිසින්නෝ, යංනූනාහං නිපජ්ජෙය්‍යන්ති. සෝ නිපජ්ජෙය්‍ය. ඒවං හි සෝ භික්ඛවේ පුරිසෝ ඕළාරිකං ඕළාරිකං ඉරියාපථං අභිනිවජ්ජෙත්වා සුඛුමං සුඛුමං ඉරියාපථං කප්පෙය්‍ය. ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ තස්ස චේ භික්ඛුනෝ තේසම්පි විතක්කානං අසතිඅමනසිකාරං ආපජ්ජතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ, භික්ඛුනා තේසං විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකාතබ්බං. තස්ස තේසං විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකරෝතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. (4. විතක්කමූලභේදපබ්බං.)

(4)

පින්වත් මහණෙනි, භික්ෂුව ඔය විදිහට ඒ පාපී අකුසල විතර්ක සිහි නොකර සිටිද්දීත්, මෙනෙහි නොකර සිටිද්දීත් රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල උපන්නොත්, එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ මෙයයි. අර පාපී අකුසල විතර්ක සකස් වෙවී පිහිටන ආකාරය විමසීමයි. ඒ විදිහට සිතේ පාපී අකුසල විතර්ක සකස් වෙන තැන අල්ලගෙන විමසන විට ඒ රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඒක මේ වගේ දෙයක්. පුරුෂයෙක් වේගයෙන් යනවා කියල හිතමු. එතකොට ඔහුට මෙහෙම හිතෙනවා. ‘මං මොකටද වේගෙන් යන්නෙ? නෑ. මං හෙමින් යනවා.’ ඉතින් දැන් ඔහු හෙමින් යනවා. එතකොට ඔහු මෙහෙම හිතනවා. ‘මං මොකටද හෙමින් යන්නෙ? නෑ. මං නවතිනවා.’ එහෙම හිතන ඔහු නවතිනවා. ඊට පස්සෙ ඔහු මෙහෙම හිතනවා. ‘මං මොකටද නැවතිලා ඉන්නෙ? මීට වඩා හොඳයි වාඩිවෙන එක.’ එතකොට ඔහු වාඩිවෙනවා. ඊට පස්සෙ ඔහු මෙහෙම හිතනවා. ‘මං මොකටද වාඩිවෙන්නෙ? මීට වඩා හොඳයි හාන්සිවෙන එක.’ එතකොට ඔහු හාන්සි වෙනවා. පින්වත් මහණෙනි, ඒ පුරුෂයා අර අමාරු අමාරු ඉරියව් අත්හැර අත්හැර, ලේසි ලේසි ඉරියව්වලට ආවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඔන්න ඔය විදිහට ම භික්ෂුව ඒ පාපී අකුසල විතර්ක සිහි නොකර සිටිද්දීත්, මෙනෙහි නොකර සිටිද්දීත් රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක උපන්නොත්, එතකොට ඒ භික්ෂුව කළ යුත්තේ මෙයයි. අර පාපී අකුසල විතර්ක සකස් වෙවී පිහිටන ආකාරය විමසීමයි. ඒ විදිහට සිතේ පාපී අකුසල විතර්ක සකස් වෙන තැන අල්ලගෙන විමසන විට ඒ රාග සහිත වූ ත්, ද්වේෂ සහිත වූ ත්, මෝහ සහිත වූ ත් පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා, තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### 7. තස්ස චේ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ තේසම්පි විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකරෝතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා දන්තේ’භිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චේතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හිතබ්බං අභිනිප්පීළේතබ්බං අභිසන්තාපේතබ්බං. තස්ස දන්තේ’භිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චේතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතෝ අභිනිප්පීළයතෝ අභිසන්තාපයතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. සෙය්‍යථාපි භික්ඛවේ බලවා පුරිසෝ දුබ්බලතරං පුරිසං සීසේ වා ගහෙත්වා ඛන්ධේ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්‍ය අභිනිප්පීළෙය්‍ය අභිසන්තාපෙය්‍ය, ඒවමේව ඛෝ භික්ඛවේ තස්ස චේ භික්ඛුනෝ තේසම්පි විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකරෝතෝ උප්පජ්ජන්තේව පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේන භික්ඛවේ භික්ඛුනා දන්තේ’භිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චේතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතෝ අභිනිප්පීළයතෝ අභිසන්තාපයතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති. (5.අභිනිග්ගණ්හනපබ්බං.)

(5)

පින්වත් මහණෙනි, භික්ෂුවට ඒ විදිහට අකුසල විතර්කයන් පටන්ගන්න තැන ඉඳල නුවණින් මෙනෙහි කරද්දීත් පාපී අකුසල විතර්ක ඇතිවුනොත්, ඒවා එක්කො රාගයෙන් හැදිච්ච දේවල්. එක්කො ද්වේෂයෙන් හැදිච්ච දේවල්. එක්කො මුළාව නිසා හැදිච්ච දේවල්. එතකොට ඒ භික්ෂුව දත්මිටි කා ගෙන, දිව තල්ලට තද කරගෙන කුසල් සිතින්, ඒ අකුසල් සිතට හොඳ හැටියට නිග්‍රහ කළ යුතුයි. තදින් මැඬලිය යුතුයි. හොඳට වෙහෙසවිය යුතුයි. එහෙම කරන කොට ඒ කියන්නෙ ඒ භික්ෂුව දත් මිටි කා ගෙන, දිව තල්ලට තද කරගෙන, කුසල් සිතින් ඒ අකුසල් සිතට හොඳ හැටියට නිග්‍රහ කරන කොට, තදින් මැඬලන කොට, හොඳට වෙහෙසවන කොට රාග සහිත වූ, ද්වේෂ සහිත වූ, මෝහ සහිත වූ, ඒ පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ අකුසල විතර්ක නැති වීමෙන් තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිගත වෙනවා.

පින්වත් මහණෙනි, ඒක මෙන්න මේ වගේ දෙයක්. ශක්ති සම්පන්න පුරුෂයෙක් දුර්වල මිනිහෙකුගේ ඔළුවෙන් හරි අල්ලගෙන, ඇඟෙන් හරි අල්ලගෙන, තදින් නිග්‍රහ කරනවා නම්, හොඳ හැටියට මඬිනවා නම්, හොඳ හැටියට වෙහෙසවනවා නම් අන්න ඒ වගේ ම යි.

භික්ෂුවට ඒ විදිහට අකුසල විතර්කයන් පටන්ගන්න තැන ඉඳල නුවණින් මෙනෙහි කරද්දීත් පාපී අකුසල විතර්ක ඇතිවුනොත්, ඒවා එක්කො රාගයෙන් හැදිච්ච දේවල්. එක්කො ද්වේෂයෙන් හැදිච්ච දේවල්. එක්කො මුළාව නිසා හැදිච්ච දේවල්. එතකොට ඒ භික්ෂුව දත්මිටි කා ගෙන, දිව තල්ලට තද කරගෙන කුසල් සිතින්, ඒ අකුසල් සිතට හොඳ හැටියට නිග්‍රහ කළ යුතුයි. තදින් මැඬලිය යුතුයි. හොඳට වෙහෙසවිය යුතුයි. එහෙම කරන කොට ඒ කියන්නෙ ඒ භික්ෂුව දත් මිටි කා ගෙන, දිව තල්ලට තද කරගෙන, කුසල් සිතින් ඒ අකුසල් සිතට හොඳ හැටියට නිග්‍රහ කරන කොට, තදින් මැඬලන කොට, හොඳට වෙහෙසවන කොට රාග සහිත වූ, ද්වේෂ සහිත වූ, මෝහ සහිත වූ, ඒ පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ අකුසල විතර්ක නැතිවීමෙන් තමන් තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිගත වෙනවා.

#### 8. යතෝ ඛෝ භික්ඛවේ භික්ඛුනෝ යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ උප්පජ්ජන්ති පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි, තස්ස තම්හා නිමිත්තා අඤ්ඤං නිමිත්තං මනසිකරෝතෝ කුසලූපසංහිතං යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති.

පින්වත් මහණෙනි, යම් දවසක භික්ෂුවක් යම් කිසි අරමුණක් සිහිකරන කොට රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක උපදිනවා නම්, ඒ අරමුණින් බැහැර වෙලා කුසල් සහගත අරමුණක සිත පිහිටුවා ගනිද්දී ඒ රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැති වීම නිසා තමා තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### තේසම්පි විතක්කානං ආදීනවං උපපරික්ඛතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති.

ඒ පාපී අකුසල විතර්කවල භයානක විපාක නුවණින් විමසද්දීත් රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත් වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා තමා තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### තේසම්පි විතක්කානං අසති අමනසිකාරං ආපජ්ජතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති. තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති.

ඒ පාපී අකුසල විතර්ක සිහි නොකොට, මෙනෙහි නොකොට සිටිද්දීත් රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා තමා තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### තේසම්පි විතක්කානං විතක්කසංඛාරසණ්ඨානං මනසිකරෝතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති.

ඒ පාපී අකුසල විතර්කවල පටන් ගන්න තැන නුවණින් විමසද්දීත් රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා තමා තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### දන්තේ’භිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චේතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතෝ අභිනිප්පීළයතෝ අභිසන්තාපයතෝ යේ පාපකා අකුසලා විතක්කා ඡන්දූපසංහිතාපි දෝසූපසංහිතාපි මෝහූපසංහිතාපි තේ පහීයන්ති තේ අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. තේසං පහානා අජ්ඣත්තමේව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති ඒකෝදි හෝති සමාධියති.

දත්මිටි කාගෙන, දිවෙන් තල්ල තද කර ගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිතට හොඳට නිග්‍රහ කරන කොට, තදින් මඬින කොට, බලවත්ව වෙහෙස කරවන කොට, රාග සහිත, ද්වේෂ සහිත, මෝහ සහිත පාපී අකුසල විතර්ක නැතිවෙලා යනවා. අභාවයට පත්වෙනවා. ඒ පාපී විතර්ක නැතිවීම නිසා තමා තුළ ම සිත පිහිටනවා. තැන්පත් වෙනවා. එකඟ වෙනවා. සමාධිමත් වෙනවා.

#### අයං වුච්චති භික්ඛවේ භික්ඛු වසී විතක්කපරියායපථේසු: යං විතක්කං ආකංඛිස්සති තං විතක්කං විතක්කෙස්සති, යං විතක්කං නාකංඛිස්සති න තං විතක්කං විතක්කෙස්සති, අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, වාවත්තයි සංයෝජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සාති.

පින්වත් මහණෙනි, මෙන්න මේ භික්ෂුවටයි කියන්නේ ‘සිතිවිලි හැසිරෙන මාර්ගයන් වසඟ කරගත්ත කෙනා’ කියලා. එතකොට යම් විතර්කයක් කැමති නම්, ඒක විතරයි හිතන්නෙ. යම් විතර්කයක් අකමැති නම්, ඒක විතර්ක කරන්නෙ නෑ. අන්න ඒ භික්ෂුව තණ්හාව නැති කළා, සංයෝජන උදුරලා දැම්මා, මානයේ සැබෑම තත්වය ඉතා හොඳින් අවබෝධ කිරීමෙන්, දුක අවසානයකට පත්කළා කියල කියනවා.

#### ඉදමවෝච භගවා. අත්තමනා තේ භික්ඛූ භගවතෝ භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළා. ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා මේ දේශනාව අහල ගොඩාක් සතුටු වුනා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ මේ දේශනාව සාදු නාද දෙමින් ඉතා සතුටින් පිළිගත්තා.

සාදු! සාදු!! සාදු!!!

#### විතක්කසණ්ඨානසුත්තං දසමං.

කුසල් සිතුවිලි පිහිටුවා ගැනීම ගැන වදාළ දෙසුම නිමා විය.

#### සීහනාදවග්ගෝ දුතියෝ.

දෙවෙනි සීහනාද වර්ගයයි.

#### තස්ස වග්ගස්ස උද්දානං.

#### චූළමහාමිගපෝපමනාදා දුක්ඛ දුවේ’පි සහත්තනුමානා
ඛිලපථා මධුද්වේධවිතක්කා පඤ්චනිමිත්තකථේස දුතියෝ:

« » ⇡

ධර්මදානය උදෙසා පාලි සහ සිංහල අන්තර්ගතය උපුටා ගැනීම https://mahamevnawa.lk/sutta/mn1_1-2-10/ වෙබ් පිටුවෙනි.
Ver.1.40 - Last Updated On 26-SEP-2020 At 03:14 P.M